10. Wartości niematerialne oraz wartość firmy

ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Wartości niematerialne Do wartości niematerialnych Grupa zalicza możliwe do zidentyfikowania niepieniężne składniki aktywów, nie posiadające postaci fizycznej, takie jak: nabyte, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby Grupy, koszty prac rozwojowych, wartość firmy z wyłączeniem wartości firmy wytworzonej przez jednostkę we własnym zakresie, służebności nabyte pod linie energetyczne oraz otrzymane nieodpłatnie niespełniające definicji leasingu zgodnie z MSSF 16, PWUG dotyczące wyrobisk górniczych, przedpól i zwałowisk (wyłączone z zakresu zastosowania MSSF 16), wartości niematerialne nie oddane do użytkowania. Początkowe ujęcie wartości niematerialnych nabytych w oddzielnej transakcji następuje według cen nabycia lub kosztu wytworzenia (w przypadku prac rozwojowych). Po ujęciu początkowym wartości niematerialne są wyceniane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia po pomniejszeniu o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Grupa ocenia, czy okres użytkowania składnika wartości niematerialnych jest określony czy nieokreślony, oraz, jeśli jest określony, szacuje długość tego okresu użytkowania w oparciu o wielkość produkcji lub inną miarę będącą podstawą do określenia okresu użytkowania. Grupa uznaje okres użytkowania składnika wartości niematerialnych jako nieokreślony, jeśli opierając się na analizie odpowiednich czynników, nie istnieje przewidywalna długość okresu, w którym aktywo to będzie generowało przepływy pieniężne do Grupy. Amortyzacji podlega wartość początkowa składnika wartości niematerialnych z ustalonym okresem użyteczności pomniejszana o wartość rezydualną tego składnika. Wartość rezydualna składnika wartości niematerialnych jest oparta na wartości odzyskiwalnej ze zbycia ustalonej przy uwzględnieniu cen obowiązujących na dzień szacunku dla podobnych aktywów, które osiągnęły koniec swojego okresu użyteczności i działały w warunkach podobnych do tych, w których działał dany składnik wartości niematerialnych. Okres i metoda amortyzacji podlegają corocznej weryfikacji. Wszelkie zmiany wynikające z przeprowadzonej weryfikacji ujmuje się jako zmianę szacunków. Wartości niematerialne, zarówno o nieokreślonym okresie użytkowania oraz wartości niematerialne jeszcze nie użytkowane, podlegają cyklicznej (co najmniej raz do roku) ocenie pod kątem utraty wartości. Pozostałe wartości niematerialne podlegają weryfikacji pod kątem utraty wartości tylko, gdy zaistniały przesłanki wskazujące na ich utratę wartości. Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości, a wartość księgowa przekracza szacowaną wartość odzyskiwalną, wówczas wartość księgowa tych aktywów bądź ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których te aktywa należą, jest obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej. Grupa ujmuje odpisy aktualizujące wartość wartości niematerialnych w rachunku zysków i strat w pozycji kosztów rodzajowych, a w układzie kalkulacyjnym zgodnie z odniesieniem amortyzacji. Dotyczy to również odpisów aktualizujących wartość wartości niematerialnych nieoddanych do użytkowania oraz wynikające z utraty wartości przez całe CGU.

Przyjęte okresy użytkowania dla poszczególnych grup wartości niematerialnych wynoszą:

Grupa rodzajowa	Średni pozostały okres amortyzacji w latach	Stosowane całkowite okresy amortyzacji w latach
Patenty i licencje	4	4 – 25
Koszty zakończonych prac rozwojowych	2	3 – 15
Inne	12	3 – 25

	Stan na dzień 31 grudnia 2023	Stan na dzień 31 grudnia 2022
Koszty zakończonych prac rozwojowych	1	1
Wartość firmy	621	276
Relacje z klientami	471	–
Oprogramowanie	414	179
Pozostałe licencje i patenty	10	5
Inne wartości niematerialne	191	151
WN nieoddane do użytkowania	244	114
WARTOŚĆ NETTO WARTOŚCI NIEMATERIALNYCH	1.952	726

Zmiany stanu wartości niematerialnych według grup rodzajowych

	Koszty zakończonych prac rozwojowych	Wartość firmy	Relacje z klientami	Oprogramowanie	Pozostałe licencje i patenty	Inne wartości niematerialne	WN nieoddane do użytkowania	Razem
WARTOŚĆ KSIĘGOWA BRUTTO
NA DZIEŃ 1 STYCZNIA 2023	16	276	–	866	115	274	149	1.696
Nakłady inwestycyjne	–	–	–	–	–	1	137	138
Rozliczenie WN nieoddanych do użytkowania	–	–	–	63	10	13	(86)	–
Likwidacja, sprzedaż,	–	–	–	(5)	(12)	–	–	(17)
Zmiana w składzie GK	–	345	471	267	–	40	82	1.205
Pozostałe	–	–	–	–	(2)	5	–	3
NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2023	16	621	471	1.191	111	333	282	3.025
UMORZENIE ORAZ ODPISY AKTUALIZUJĄCE
NA DZIEŃ 1 STYCZNIA 2023	15	–	–	687	110	123	35	970
Amortyzacja, likwidacja	–	–	–	94	4	17	–	115
Odpisy aktualizujące	–	–	–	–	1	–	6	7
Likwidacja, sprzedaż	–	–	–	(5)	(12)	–	–	(17)
Pozostałe	–	–	–	1	(2)	2	(3)	(2)
NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2023	15	–	–	777	101	142	38	1 073
WARTOŚĆ NETTO NA 31 GRUDNIA 2023	1	621	471	414	10	191	244	1 952

	Koszty zakończonych prac rozwojowych	Wartość firmy	Oprogramowanie	Pozostałe licencje i patenty	Inne wartości niematerialne	WN nieoddane do użytkowania	Razem
WARTOŚĆ KSIĘGOWA BRUTTO
NA DZIEŃ 1 STYCZNIA 2022	18	285	842	107	260	106	1.618
Nakłady inwestycyjne	–	–	–	–	–	123	123
Rozliczenie WN nieoddanych do użytkowania	–	–	64	3	11	(78)	–
Przemieszczenia między grupami	–	–	(5)	5	–	–	–
Likwidacja, sprzedaż,	–	–	(30)	(1)	–	–	(31)
Zmiana w składzie GK	(3)	(9)	(2)	1	(1)	1	(13)
Pozostałe	1	–	(3)	–	4	(3)	(1)
NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2022	16	276	866	115	274	149	1.696
UMORZENIE ORAZ ODPISY AKTUALIZUJĄCE
NA DZIEŃ 1 STYCZNIA 2022	16	–	677	104	105	34	936
Amortyzacja, likwidacja	1	–	42	2	10	–	55
Odpisy aktualizujące	–	–	–	3	8	–	11
Przemieszczenia między grupami	–	–	(3)	3	–	–	–
Likwidacja, sprzedaż	–	–	(29)	(1)	–	–	(30)
Zmiana w składzie GK	(2)	–	(2)	–	(1)	1	(4)
Pozostałe	–	–	2	(1)	1	–	2
NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2022	15	–	687	110	123	35	970
WARTOŚĆ NETTO NA 31 GRUDNIA 2022	1	276	179	5	151	114	726

Wartości niematerialne nieoddane do użytkowania

Prezentowana kwota wartości niematerialnych nieoddanych do użytkowania na dzień 31 grudnia 2023 roku dotyczy przede wszystkim projektów wdrożenia systemów informatycznych w Grupie Kapitałowej.

Wartość firmy

Na dzień sprawozdawczy zakończony 31 grudnia 2023 roku wartość firmy został przypisana do następujących segmentów:

• Energetyka Kolejowa – 345 mln PLN,
• Ciepłownictwo – 192 mln PLN,
• Energetyka Odnawialna – 84 mln PLN.

Relacje z klientami

W wyniku końcowego rozliczenia transakcji zakupu Grupy PKP Energetyka w wartościach niematerialnych rozpoznano aktywo „Relacje z klientami”, które odzwierciedla korzystny wpływ relacji i umów z klientami trakcyjnymi na rentowność oraz uzyskiwanie wyższych marż niż średnie rynkowe. Na dzień sprawozdawczy wartość relacji z klientami wynosi  471  mln PLN i została oszacowana przy użyciu metody Multi-period Excess Earnings Method jako zdyskontowana na dzień przejęcia nadwyżka prognozowanych wyników obrotu trakcyjnego ponad prognozowane wyniki obrotu GK PGE. Relacje   z  klientami jest aktywem o nieokreślonym okresie użytkowania.

Okresy amortyzacji wartości niematerialnych

Przeprowadzona w 2023 roku weryfikacja okresów ekonomicznej użyteczności wartości niematerialnych wpłynęła na zmniejszenie kosztów amortyzacji 2023 roku w kwocie około 1 mln PLN.